متغیر مستقل و وابسته در پایان نامه و مهم‌ترین تفاوت‌های آنها

متغیر مستقل و وابسته در پایان نامه

یکی از اصلی‌ترین مراحل تحصیلات تکمیلی در مقطع ارشد و دکترا انجام تحقیقات مشخصی در حوزه تخصصی تحصیلی و نگارش نتایج آنان در قالب پایان نامه است. دانشجویان تحصیلات تکمیلی بدون انجام این تحقیقات و دفاع از تحقیقات خود در برابر هیئت داوری، مجاز به دریافت مدرک تحصیلی خود نیستند. انجام تحقیقات پایان نامه دارای ابعاد به خصوص و فاکتورهای فراوانی است که دانشجویان بایستی قبل از شروع تحقیقات با این مباحث به طور کامل آشنا شده باشند. یکی از ابعاد اصلی این تحقیقات در رابطه با متغیرهای انتخابی است. دانشجویان بایستی پس از این که موضوع مورد تحقیق خود را انتخاب کردند، موارد اصلی تحقیقات خود را به عنوان متغیرهای تحقیق در نظر بگیرند. متغیرهای تحقیق انواع مختلفی دارند که مهم‌ترین آنها متغیرهای مستقل و وابسته است. در این مورد قصد داریم مطالبی را به طور اختصاصی در رابطه با متغیر مستقل و وابسته در پایان نامه ارائه دهیم.

 

متغیرهای مستقل و وابسته در پایان نامه از اصلی‌ترین متغیرهای تحقیقات هستند و دانشجویان بایستی پس از انتخاب موضوع پایان نامه، این دو متغیر را در تحقیق خود شناسایی کنند.
متغیرهای مستقل و وابسته در پایان نامه از اصلی‌ترین متغیرهای تحقیقات هستند و دانشجویان بایستی پس از انتخاب موضوع پایان نامه، این دو متغیر را در تحقیق خود شناسایی کنند.

متغیر مستقل و وابسته در پایان نامه

متغیر چیزی است که شما در طی تحقیقات خود قصد دارید آن‌ها را اندازه گیری کنید. متغیر می‌تواند هر چیزی اعم از اشیا، زمان، احساسات، اتفاقات و یا ایده‌ها باشد. به عنوان مثال در صورتی که شما احساس اشخاص را در رابطه با برنامه‌های تلویزیونی مختلف مورد مطالعه قرار دهید، متغیرهای این تحقیق برنامه‌های تلویزیونی و احساسات افراد خواهد بود.

همان طور که اشاره شد متغیرها دارای انواع مختلفی هستند که دانشجویان بایستی پس از انتخاب متغیرهای تحقیقات خود، نوع آنها را نیز مشخص کنند. انواع مختلف متغیرها عبارتند از متغیرهای مستقل، وابسته، تعدیلگر، متغیر میانجی، متغیر کنترل و مداخله‌گر. به جز متغیرهای مستقل و وابسته که در اغلب تحقیقات حداقل یک مورد از هریک یافت خواهد شد، حضور متغیرها از انواع دیگر بسته به نوع تحقیق متفاوت خواهد بود. در ادامه به بررسی متغیر مستقل و وابسته و تفاوت‌های این دو مورد خواهیم پرداخت.

متغیر مستقل چیست؟

متغیر مستقل متغیری است که محقق آن را تغییر می‌دهد و یا به خودی خود و بدون تاثیر پذیرفتن از سایر عوامل تغییر می‌کند. متغیر مستقل (که برخی اوقات از آن به عنوان متغیر ساختگی یاد می‌شود)، متغیری است که تغییرات آن تحت تاثیر سایر متغیرهای تحقیق نیستند و تنها در صورتی تغییر خواهند کرد که محقق بر روی آن‌ها تغییراتی را اعمال کند و یا به خودی خود تغییر کنند. دو متغیر بسیار معروف در رابطه با متغیرهای مستقل زمان و سن افراد است. هیچ متغیر یا شرایطی وجود ندارد که بتواند زمان را به عقب و جلو براند و یا سن افراد را کم و زیاد کنند. در واقع این دو متغیر کاملا مستقل از عوامل دیگر هستند.

متغیر وابسته چیست؟

متغیر وابسته متغیر است که در حال مطالعه روی آن هستیم. متغیر وابسته (که برخی اوقات از آن به عنوان متغیر پاسخ یاد می‌شود)، متغیری است که در تحقیقات مورد مطالعه قرار می‌گیرند و اندازه گیری می‌شوند. منظور از متغیر وابسته متغیری است که در نتیجه تغییرات متغیر مستقل تغییر خواهد کرد. به عنوان مثالی از متغیرهای وابسته می‌توان به قد افراد در طول عمرشان اشاره کرد. متغیر وابسته یا همان قد افراد، بسته به متغیر مستقل یا همان سن، متفاوت خواهد بود.

تفاوت متغیر مستقل و متغیر وابسته

یک راه آسان برای تشخیص متغیر مستقل و متغیر وابسته در تحقیقات توجه به این نکته اساسی است که متغیر مستقل متغیری است که شما آن را تغییر می‌دهید، در حالی که متغیر وابسته متغیری است که به علت اعمال تغییرات در متغیر مستقل تغییر خواهد کرد. همچنین شما می‌توانید طبق قاعده علت و معلولی، متغیر مستقل را به عنوان علت و متغیر وابسته را به عنوان معلول در نظر بگیرید.

 

متغیر مستقل در تحقیقات متغیری است که شما آن را تغییر می‌دهید، در حالی که متغیر وابسته متغیری است که به علت اعمال تغییرات در متغیر مستقل تغییر خواهد کرد.
متغیر مستقل در تحقیقات متغیری است که شما آن را تغییر می‌دهید، در حالی که متغیر وابسته متغیری است که به علت اعمال تغییرات در متغیر مستقل تغییر خواهد کرد.

درک بهتر این دو متغیر، با ارائه چند مثال قابل درک‌تر خواهد بود؛ از این رو در ادامه به ارائه چند مثال در این زمینه پرداخته‌ایم.

مثال برای متغیرهای مستقل و وابسته در پایان نامه

در این بخش به معرفی سه مورد تحقیقاتی و تشخیص متغیرهای مستقل و وابسته در هر مورد می‌پردازیم:

مثال اول: تحقیقاتی را در نظر بگیرید که قصد دارید تاثیر میزان خواب افراد بر نمرات کسب شده در آزمون را اندازه گیری کند. متغیر مستقل در این تحقیقات میزان زمان خواب افراد و متغیر وابسته نتایج و نمرات کسب شده در آزمون برای آنان خواهد بود.

مثال دوم: بررسی میزان جذب آب توسط دستمال کاغذی در برندهای مختلف موجود در بازار. در این تحقیقات نیز متغیر مستقل برند دستمال کاغذی و متغیر وابسته میزان جذب آب توسط دستمال کاغذی خواهد بود.

مثال سوم: بررسی میزان افزایش دمای سطح دریا و تاثیر آن بر زندگی جلبک‌ها. برای این کار بایستی آزمایشی طراحی شود که تعداد جلبک‌ها در یک حجم نمونه از آب دریا و دمای آب در آن منطقه اندازه گیری شود. در این مثال متغیر مستقل دمای آب دریا و متغیر وابسته تعداد جلبک‌های موجود در حجم نمونه خواهد بود.

واضح هست که هیچ کدام از متغیرهای مستقل مذکور تحت هیچ شرایطی بر اساس سایر متغیرهای تحقیق متغیر نخواهند بود. هر کدام از این متغیرها تنها با اراده محقق و یا به خودی خود تغییراتی را خواهند داشت. در حالی که تغییرات ایجاد شده در متغیرهای وابسته که مورد بررسی قرار گرفت، به طور مستقیم تحت تاثیر تغییرات متغیر مستقل بودند.

 

تغییرات ایجاد شده در متغیرهای وابسته به طور مستقیم از تغییرات متغیر مستقل تاثیر می‌پذیرند.
تغییرات ایجاد شده در متغیرهای وابسته به طور مستقیم از تغییرات متغیر مستقل تاثیر می‌پذیرند.

 

حال می‌توانید برای تست یادگیری صحیح خود در رابطه با متغیرهای مستقل و وابسته، در مثال‌های زیر این دو متغیر را تشخیص دهید:

  • شما برندهای مختلفی را از یک ماده غذایی به خصوص خریداری می‌کنید تا بهترین آن‌ها از نظر کیفیت را انتخاب کنید.
  • شما برای انجام تکالیف خود نیاز دارید تا مدت زیادی از شب را بیدار بمانید ولی قصد دارید بدانید میزان خواب شما در طول شب، تا چه حد بر نتیجه امتحان روز بعد تاثیرگذار خواهد بود.
  • جراحی دندان شما حدود سی دقیق زمان بر خواهد بود ولی زمان انتظار شما در اتاق انتظار به طور دقیق مشخص نیست. از این رو میزان زمان تلف شده شما در مطب دندانپزشکی، مجموع میزان انتظار شما و زمان جراحی (سی دقیقه) خواهد بود.

پاسخ مثال‌ها

متغیرهای مستقل: برند ماده غذایی، میزان خواب شما و میزان انتظار در اتاق انتظار دندانپزشکی

متغیرهای وابسته: کیفیت ماده غذایی، نتیجه آزمون، کل زمان تلف شده برای جراحی دندان

شما چه متغیر مستقل و وابسته در پایان نامه خود به کار برده‌اید؟ تجربیات خود را با ما به اشتراک بگذارید.

 

27 دیدگاه دربارهٔ «متغیر مستقل و وابسته در پایان نامه و مهم‌ترین تفاوت‌های آنها»

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      ممنون از شما که به سایت ما سر می‌زنید و نظرات خودتان را بیان می‌کنید.
      سپاس

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      از شما خیلی ممنون هستیم که نظر خودتان را با ما به اشتراک می‌گذارید.
      با آرزوی موفقیت شما

  1. آیا موردی که در متغییر وابسته دخیل هستن ولی در عنوان تحقیق ذکر نشده اند نیز جز متغییر وابسته محسوب می شوند؟ بطور مثال افزایش دلبستگی در مهد کودک ها… آیا مثلا یک عامل مانند انتخاب رنگ مناسب جز متغییر وابسته با ذکر شود یا نه؟

  2. سلام میشه بگین دررابطه با موضوع بررسی تحریم اقتصادی و تاثیر آن بر اقتصاد کشور و زندگی مردم متغییر وابسته چی هست و متغییر مستقل چی؟؟

    1. سلام،میشه متغیرهای موضوع من رو بگید
      ارزیابی و آسیب شناسی عملکرد وزارت بهداشت بر تطبیق برنامه واکسین کرونا در شهر …بر اساس رویکرد سیستمی

  3. سلام. خیلی خوب بود.
    من میخام یک مقاله درباره “تاثیرات منفی گیم روی افراد” بنویسم. (البته هنوز عنوانم میشه تغیراتی بهش بدم. در همین مورد باید یک مقاله بنویسم)
    اگه اشتباه نکنم. “گیم ها” میشه مستقل و نتیجه گیم که روی افراد میاد میشه وابسته. درسته؟
    اگه بتونید یک عنوان جذاب درین مورد بهم بدین که متغیرهای اون هم مشخص بشه خیلی ممنون میشم.

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      نه متاسفانه عنوان را باید براساس محتوا و با توجه به نوآوری کارتان بنویسید.

  4. سلام در موضوع
    بررسی رابطه استرس و خودشناسی دانشجویان دانشگاه کدام متغیر وابسه و کدام مستقل است ؟!

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      خیلی خوشحال هستیم که این نوشته برای شما مفید واقع شده است، ممنون هستم که نظر خودتان را با ما به اشتراک می‌گذارید.
      موفق باشید.

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      خوشحال هستیم که این نوشته برای شما مفید بود، چشم سعی می‌کنیم تا مطالب بیشتری را به اشتراک بگذاریم.

  5. طراحی داخلی ترمینال دوم فرودگاه (شهر فلان) با تاکید بر آرامش روانی در فضا
    کدام متغیر وابسته و مستقل است.
    آیا میتوان گفت که متغیر هاي مستقل نیز از مواردي مانند تایم پرواز مسافرین، نحوه جابجـایی افـراد از ترمینـال بـه هواپیما و ایجاد امکاناتی از قبیل جذب مخاطبین، تامین امنیت مجموعه، شکل هندسی و فرم بدنـه هـا، جداره ها و کالبد آن، ارتباطات فضایی، کاهش استرس مسافرین است به طراحی مناسب/

    وابسته : میزان سن افراد، میزان در آمد افراد، نوع قشر و طبقه اجتماعی استفاده کنندگان از پرواز، مقدار بار آنها و همچنین مقصد مسافرین از مهم ترین متغیر های وابسته هستند.
    متغیر هاي زمینه اي در این تحقیق ویژگی هاي مکانی تهران در نظر گرفته شده است

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      خوشحالیم که این نوشته برای شما مفید بود و ممنون که نظرات خودتان را با ما به اشتراک می‌گذارید.

  6. چقدر ساده و قابل فهم بود ممنونم
    الان به راحتی میتونم تشخیص بدم
    بررسی تاثیر سیستم اطلاعات مدیریت بر توانمندی سازی کارکنان
    سیستم اطلاعات متغیر مستقل
    توانمند سازی متغیر وابسته

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      خوشحالیم که این نوشته برای شما مفید بود، ممنون که نظر خودتان را با ما به اشتراک می‌گذارید و به سایت ما سر می‌زنید.

  7. با سلام . در عنوان پایان نامه ، تعریف نظری و عملیاتی متغیر مستقل و وابسته رو نوشتم ، متغیری دیگری هم نیاز هست تا تعریف شود؟

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      بهترین پیشنهاد به شما این است که سوال تخصصی‌تان را در مورد رشته خودتان از استادهای خودتان پرسیده و در میان بگذارید تا نتیجه بهتری بگیرید.

    1. گروه نویسندگان

      دوست عزیز
      چه کمکی از دست ما برمی‌آید؟ می‌توانید براساس نوشته‌های سایت اطلاعات کافی را کسب کنید.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *